Słownik emocji / DBT

Miłość,czyliwięź, namiętność i decyzja

Miłość nie jest jednym stanem. Sternberg opisuje ją jako trzy składniki: bliskość, namiętność i zobowiązanie, które mieszają się w różnych proporcjach.

Dlatego ta sama relacja potrafi być kiedyś zakochaniem, a kiedyś spokojnym przywiązaniem. Kłopot pojawia się, gdy miłość zaczyna wymagać rezygnacji z siebie.

Bliskość rośnie tam, gdzie obie osoby mogą powiedzieć prawdę i zostać.

Po co nam miłość?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Buduje więź, opiekę i poczucie bezpieczeństwa, które reguluje układ nerwowy.

Kiedy pomaga

Kiedy zostawia miejsce na odrębność, granice i szczerą rozmowę.

Kiedy szkodzi

Kiedy zamienia się w zależność, zazdrość albo znoszenie krzywdy w imię uczucia.

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    To możliwe przykłady, nie lista obowiązkowych objawów. Podobne reakcje mogą towarzyszyć różnym emocjom i innym stanom. Miłość też ma zachowania, które szkodzą. Kontrola i rezygnacja z siebie są na tej liście.

    Czy to na pewno miłość

    Podobne doświadczenia: emocje, stany i procesy

    Miłość, zauroczenie czy lęk przed utratą?

    Te opisy pomagają się orientować, nie rozstrzygają diagnozy. Kilka emocji może występować jednocześnie, a pojedyncza reakcja lub zachowanie nie wystarcza do ich odróżnienia.

    Zauroczenie→ Pierwsze tygodnie to głównie nowość i pobudzenie: myśli wracają same, wady są niewidoczne. Miłość poznaje się po tym, co zostaje, gdy nowość mija.Poznasz po tym, że znasz listę cech, a nie listę codziennych zachowań tej osoby. Zazdrość→ Miłość i zazdrość mogą współwystępować. Ważne jest, czy sposób reagowania szanuje autonomię drugiej osoby i nie prowadzi do kontrolowania lub krzywdzenia. Sama zazdrość nie rozstrzyga, czy kogoś kochasz.Przyjrzyj się zarówno temu, czego obawiasz się dla relacji, jak i temu, jak działasz pod wpływem tej obawy. Troska i empatia→ Miłość może obejmować troskę, ale nie każda troska oznacza miłość. Wzajemność jest ważna dla obustronnej relacji, jednak samo uczucie miłości może być nieodwzajemnione.Zauważ, czy w relacji jest miejsce także na Twoje potrzeby. To pytanie o wzajemność kontaktu, nie test samego uczucia. Tęsknota→ Tęsknota za wersją kogoś z Twojej głowy potrafi całkowicie udawać miłość do realnej osoby, którą znasz mało albo znałaś dawno.Poznasz po tym, że więcej pamiętasz z wyobrażeń niż ze wspólnych dni. Lęk przed samotnością→ Bycie z kimś, żeby nie być samej, wygląda jak przywiązanie. Różni je kierunek: to ucieczka od pustki, nie ruch w stronę konkretnego człowieka.Poznasz po tym, że myśl o rozstaniu boli mniej niż myśl o samotnych wieczorach. Wdzięczność→ Miłość bywa mylona z wdzięcznością wobec kogoś, kto pomógł w trudnym czasie. Wdzięczność jest realna, ale nie tworzy związku.Poznasz po tym, że uczucie słabnie, gdy sytuacja się poprawia.

    Trójkąt miłości Sternberga

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Bliskość to poczucie więzi i zaufania. Namiętność to pobudzenie, pociąg, intensywność. Zobowiązanie to decyzja, żeby być i podtrzymywać relację. Trzy składniki dają różne konfiguracje: zakochanie bez zobowiązania, przyjaźń bez namiętności, pusta relacja utrzymywana tylko decyzją.

    Ten sam autor opisał analogiczną strukturę nienawiści, i to nie przypadek. Silna więź i silna niechęć potrafią współistnieć wobec tej samej osoby. Nazwanie tego wprost bywa dużą ulgą, zwłaszcza w relacjach, w których było i dobre, i krzywdzące.

    Styl przywiązania nakłada się na to wszystko. Lękowy szuka pewności i sprawdza, unikający wycofuje się przy zbliżeniu. To nie znaczy, że nie da się kochać, znaczy, że warto rozumieć własny wzorzec.

    Jak ją regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Opisz zachowanie, nie charakter partnera.
    • Powiedz, co czujesz i o co prosisz, konkretnie.
    • Sprawdź, czy druga osoba ma teraz przestrzeń na tę rozmowę.
    • Powtórz własnymi słowami to, co usłyszałaś.
    • Powiedz, co w tym rozumiesz, zanim odpowiesz.
    • Nie tłumacz i nie poprawiaj cudzej emocji.
    • Zapisz, co jest dla Ciebie nie do przyjęcia.
    • Nazwij jedną granicę wprost, bez pretensji.
    • Sprawdź, co robisz, jeśli granica zostanie przekroczona.
    • Sprawdź fakty, zanim zaczniesz szukać dowodów.
    • Nazwij lęk zamiast kontrolować zachowanie drugiej osoby.
    • Zadbaj o własne źródła poczucia wartości, poza relacją.

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Czytaj dalej

    Artykuły z emocjepro.pl

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. Sternberg, R. J. (1986). A triangular theory of love. Psychological Review, 93(2), 119–135. https://doi.org/10.1037/0033-295X.93.2.119
    2. Hazan, C., & Shaver, P. (1987). Romantic love conceptualized as an attachment process. Journal of Personality and Social Psychology, 52(3), 511–524. https://doi.org/10.1037/0022-3514.52.3.511
    3. Johnson, S. M. (2019). Attachment theory in practice. Guilford Press.
    4. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
    5. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
    6. Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.

    Bliskość, namiętność i decyzja, w różnych proporcjach

    Dalej: Poczucie winy→