Słownik emocji / DBT

Tęsknota,czylimiłość bez dostępu

Tęsknota (uczucie złożone) to odczuwanie braku kogoś lub czegoś ważnego i pragnienie bliskości albo powrotu. Możemy tęsknić za osobą, miejscem, dawnym życiem lub utraconą możliwością.

Tęsknota pojawia się tam, gdzie była więź albo potrzeba. Mówi o tym, czego Ci brakuje i dotyczy też osób, do których nie chcesz wracać.

Robi się trudna, gdy zamienia się w idealizowanie i (impulsywne lub nie) powroty wbrew sobie. Można tęsknić i jednocześnie nie wracać.

Tęsknota nie jest instrukcją. To sygnał o czymś ważnym, nie polecenie powrotu.

Po co nam tęsknota?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Podtrzymuje więź i pokazuje, czego nam brakuje. Pcha w stronę bliskości, kontaktu albo powrotu.

Kiedy pomaga

Gdy podpowiada, co jest dla nas ważne, i prowadzi do rozmowy z osobą, z którą kontakt jest bezpieczny, albo do zmiany w życiu.

Kiedy szkodzi

Gdy każe wracać do relacji, która raniła, albo zatrzymuje życie w oczekiwaniu i idealizowaniu tego, co było.

Jak wygląda od środka

Możliwe reakcje - nie każdy doświadcza wszystkich

  • 01Zapach, piosenka, miejsce, zdjęcie.
  • 02Rozstanie, wyjazd, dystans w relacji.
  • 03Śmierć bliskiej osoby.
  • 04Święta, rocznice, urodziny.
  • 05Powrót do miejsca ze wspólnej przeszłości.
  • 06Przeprowadzka, zmiana pracy, koniec etapu życia.
  • 07Spotkanie ze znajomymi z dawnych lat albo ich zdjęcia.
  • 08Spotkanie kogoś, kto żyje tak, jak Ty mogłaś żyć.
  • 01Ściskanie w gardle i w klatce piersiowej.
  • 02Łzy pojawiające się bez ostrzeżenia.
  • 03Uczucie pustki w środku.
  • 04Zaburzony rytm snu i apetytu.
  • 01Oglądanie starych zdjęć i rozmów.
  • 02Sprawdzanie profili tej osoby.
  • 03Pisanie i kasowanie wiadomości.
  • 04Unikanie wszystkiego, co przypomina.
  • 05Zapełnianie pustki nową osobą od razu.
  • 06Słuchanie piosenek z tamtych czasów.
  • 07Porównywanie z tym, jak było/jak mogło być.
  • 01Nikt inny nie będzie taki.
  • 02Może jednak powinnam napisać.
  • 03Wtedy było dobrze, teraz nie ma nic.
  • 04Bez tej osoby nie poradzę sobie.
  • 05Powinnam to już dawno przejść.
  • 06Kiedyś było lepiej.
  • 07Co by było, gdybym wybrała inaczej?
  • 08Tamto życie już nie wróci.

Tęsknota i decyzja to dwie osobne rzeczy. Możesz czuć jedno i wybrać drugie.

Czy to na pewno tęsknota

Podobne i towarzyszące doświadczenia

Tęsknota, żal czy idealizowanie?

Tęsknota to uczucie złożone. Rzadko występuje w czystej postaci. Zwykle łączy kilka elementów naraz: • smutek z powodu braku, • przywiązanie do tego, czego nie ma obok, • pragnienie bliskości, kontaktu lub powrotu. Wspomnienia ją podtrzymują i wzmacniają. Często dochodzą do niej też inne doświadczenia: żal, samotność albo nadzieja. Dlatego tak trudno ją nazwać i łatwo pomylić z którymś z jej składników.

Żal i strata→ Możesz wiedzieć, że ktoś lub coś już nie wróci, i nadal tęsknić. Strata to wydarzenie, a tęsknota jedna z reakcji na nią. Samotność→ Samotność dotyczy braku potrzebnej bliskości z ludźmi. Tęsknota ma konkretny cel: kogoś, coś albo jakiś czas. Mogą występować razem.
Idealizowanieproces poznawczy, nie emocja Idealizowanie to skupianie się na dobrych stronach osoby, miejsca lub czasu i pomijanie trudnych. Może towarzyszyć tęsknocie.
Miłość→ Tęsknota za wersją kogoś z głowy nie jest tym samym co miłość do realnej osoby, z jej nastrojami i wadami. Smutek→ Smutek może towarzyszyć tęsknocie, ale to nie to samo. Smutek dotyczy straty lub braku, a tęsknota dodatkowo ciągnie w stronę tego, czego brakuje. Nadzieja→ Tęsknota dotyczy odczuwanego braku, nadzieja możliwości, że coś się zmieni lub wróci. Mogą występować razem. Nostalgia→ Nostalgia to sentymentalne wracanie do przeszłości, często ciepłe, choć z nutą smutku. Tęsknota mocniej ciągnie do tego, czego teraz brakuje.

Dlaczego tęsknota wraca falami

Teoria, która coś zmienia w praktyce

Tęsknota pojawia się, gdy tracimy kogoś lub coś, co dawało nam poczucie bezpieczeństwa i bliskości. Układ przywiązania wciąż szuka tego, czego brakuje, dlatego tęsknota wraca falami, zwykle przy przypomnieniach.

Nie musisz z nimi walczyć ani ich podsycać. Praca polega na przejściu przez falę, nie na wycięciu uczucia.

Jak ją regulować

Kliknij metodę, zobaczysz kroki

  • Powiedz sobie: to fala tęsknoty. Nie muszę teraz podejmować decyzji ani działać pod jej wpływem.
  • Oddychaj wolniej, wydłuż wydech.
  • Zostań z uczuciem, nie sprawdzaj telefonu.
  • Jeśli pamiątki przeciążają Cię każdego dnia, możesz na jakiś czas schować je z widoku. To możliwość, nie obowiązek.
  • Możesz ustawić sobie czas na wspominanie i czas na przerwę od niego.
  • Wypisz też to, co w tej relacji bolało, obok tego co dobre.
  • Zaplanuj dwie rzeczy w tygodniu, które mają sens.
  • Wybierz kontakt z człowiekiem zamiast ekranu.
  • Wróć do aktywności, którą zostawiłaś w tej relacji.
  • Daj sobie czas, żałoba nie ma harmonogramu.
  • Powiedz o tym komuś, kto potrafi po prostu być.
  • Znajdź formę pożegnania, list albo rytuał.
  • Możesz wspominać i możesz robić przerwy od wspominania. Jedno i drugie należy do żałoby.
  • Pamiątki możesz zostawić na widoku albo na jakiś czas odłożyć, jeśli przytłaczają. Nie ma jednej właściwej drogi.
  • Nazwij, co się skończyło. Zapisz jednym zdaniem, czego Ci brakuje. Dopóki strata nie ma nazwy, tęsknota często wygląda jak niepokój.
  • Zrób dwie listy. 1 zapisz rzeczy, które możesz zabrać ze sobą i 2 te, których już nie ma.
  • Daj tęsknocie wyznaczony czas. Np. 10 minut na zdjęcia, potem wyraźny powrót do tu i teraz.
  • Zbuduj jeden nowy punkt zaczepienia (np. stała trasa spaceru, kawiarnia, grupa).
  • Idealizujesz? Zapytaj: co wtedy było trudne? Nie by umniejszyć tęsknotę, tylko żeby wspomnienie było pełne.

To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli emocja utrzymuje się tygodniami, odbiera Ci funkcjonowanie albo pojawiają się myśli o śmierci, warto skontaktować się ze specjalistą. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

Posłuchaj, zamiast czytać

Bibliografia APA 7

Źródła, na których opiera się ta strona

  1. Bowlby, J. (1980). Attachment and loss: Vol. 3. Loss, sadness and depression. Basic Books.
  2. Sedikides, C., & Wildschut, T. (2018). Finding meaning in nostalgia. Review of General Psychology, 22(1), 48-61. https://doi.org/10.1037/gpr0000109
  3. Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2016). Attachment in adulthood (wyd. 2). Guilford Press.
  4. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
  5. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1-26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
  6. Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.
  7. Stroebe, M., & Schut, H. (1999). The dual process model of coping with bereavement: Rationale and description. Death Studies, 23(3), 197-224. https://doi.org/10.1080/074811899201046
  8. American Psychiatric Association. (b.d.). Prolonged grief disorder. https://www.psychiatry.org/patients-families/prolonged-grief-disorder

Możesz tęsknić i nie wracać

Dalej: Żal i strata→