Słownik emocji / DBT

Duma,czyliuznanie własnego wysiłku

Duma pojawia się, gdy coś Ci się udało i widzisz w tym swój udział. Działa jak paliwo: podtrzymuje wysiłek i buduje poczucie własnej wartości.

Nie musisz być lepsza od kogoś, żeby docenić własny wysiłek i postęp. Warto zauważyć, co zrobiłaś, czego się nauczyłaś i co było dla Ciebie ważne.

Możesz docenić własne osiągnięcie, nie odbierając wartości innym.

Po co nam duma?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Nagradza wysiłek i pokazuje, że Twoje działanie ma znaczenie.

Kiedy pomaga

Kiedy dotyczy konkretnego wysiłku i pozwala się nim podzielić.

Kiedy szkodzi

Kiedy zamienia się w umniejszanie innym lub sprawia, że cała Twoja wartość zależy od wyniku.

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    Duma może towarzyszyć docenieniu własnego wysiłku, umiejętności lub osiągnięcia. To możliwe przykłady, nie obowiązkowe objawy ani test tego, co czujesz.

    Czy to na pewno duma

    Podobne doświadczenia: emocje, stany i sposoby reagowania

    Duma, radość czy zraniona duma?

    Kilka emocji może występować jednocześnie. Te porównania pomagają je opisać, ale pojedyncza myśl lub reakcja nie rozstrzyga, co czujesz.

    Radość→ Radość może towarzyszyć wielu przyjemnym wydarzeniom. Duma wiąże się z pozytywną oceną siebie, swojego udziału lub osiągnięcia. Obie emocje mogą występować razem.Przyjrzyj się temu, co Cię cieszy i z czego jesteś dumna. Trudność z przyznaniem sobie zasługi nie wyklucza dumy. Zraniona duma→ Zraniona duma to potoczne określenie reakcji na podważenie ważnego obrazu siebie. Może obejmować wstyd, złość lub smutek. Nie każda taka złość służy unikaniu wstydu.Zauważ, czy dotknęła Cię ocena innych, utrata uznania czy coś jeszcze. Samo zranienie nie wskazuje jednej ukrytej emocji. Pogarda→ Docenienie własnego osiągnięcia nie wymaga umniejszania innym. Pogarda wiąże się z dewaluowaniem drugiej osoby i poczuciem wyższości; warto zauważyć ją osobno, zamiast robić z niej warunek dumy.Zadowolenie z cudzej porażki nie jest testem pogardy. Sprawdź osobno ocenę siebie i to, jak oceniasz drugą osobę. Zazdrość→ Duma może pojawić się także po wygranej w porównaniu z innymi. Zawiść wiąże się z pragnieniem tego, co ma ktoś inny, a zazdrość może dotyczyć zagrożenia ważnej relacji. Porównanie wyników samo nie rozstrzyga między tymi doświadczeniami.Możesz śledzić wyniki innych i jednocześnie doceniać własną pracę. Zauważ, czy chcesz czegoś, co ma druga osoba, czy cieszysz się swoim osiągnięciem. Ekscytacja→ Ekscytacja wiąże się z pobudzeniem i oczekiwaniem czegoś ważnego, a duma z pozytywną oceną siebie lub osiągnięcia. Możesz czuć obie naraz, także przed pokazaniem swojej pracy innym.Reakcje innych mogą wpływać na dumę i ekscytację. Brak komentarza nie jest testem odróżniającym te emocje. Ulga→ Po zakończeniu projektu możesz czuć ulgę związaną z ustąpieniem napięcia i dumę z tego, co zrobiłaś. Nie ma obowiązkowej kolejności tych emocji.Senność może wynikać ze zmęczenia. Sama nie rozstrzyga, czy czujesz ulgę, dumę czy obie emocje.

    Duma z wysiłku, osiągnięcia i rozwoju

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Duma może wiązać się z przypisaniem sobie udziału w osiągnięciu: zauważasz, że Twój wysiłek lub umiejętności pomogły coś zrobić (Tracy i Robins, 2007). Nie musi to być wielki sukces. Możesz docenić także postęp, nauczenie się czegoś albo działanie zgodne z tym, co dla Ciebie ważne.

    W praktyce przyjrzyj się temu, co konkretnie zrobiłaś i jaką miałaś w tym rolę. Docenienie siebie nie wymaga porównywania całej swojej wartości z innymi ludźmi. Możesz uznać własną zasługę, a jednocześnie widzieć pomoc innych i okoliczności, które sprzyjały osiągnięciu.

    Jak ją regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Zapisz, co konkretnie zrobiłaś, czasownikami.
    • Dopisz, ile to zajęło i co było w tym trudne.
    • Powiedz to jednej osobie na głos, bez umniejszania.
    • Sprawdź, czy Twoje zdanie zawiera słowo lepsza albo gorsza.
    • Zamień je na zdanie o wysiłku i postępie.
    • Doceniaj innych na głos, to nie odbiera Ci niczego.
    • Zapytaj, czyj głos mówi, że nie wypada.
    • Zapisz trzy dowody na swój wkład, faktami.
    • Przyjmij pochwałę bez zaprzeczania, wystarczy dziękuję.
    • Ustal, co znaczy wystarczająco dobrze, przed startem.
    • Policz postęp, nie odległość do ideału.
    • Zauważ, że błąd nie usuwa poprzednich osiągnięć.

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. Tracy, J. L., & Robins, R. W. (2007). The psychological structure of pride: A tale of two facets. Journal of Personality and Social Psychology, 92(3), 506–525. https://doi.org/10.1037/0022-3514.92.3.506
    2. Williams, L. A., & DeSteno, D. (2008). Pride and perseverance: The motivational role of pride. Journal of Personality and Social Psychology, 94(6), 1007–1017. https://doi.org/10.1037/0022-3514.94.6.1007
    3. Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
    4. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
    5. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
    6. Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.
    7. Dickens, L. R., & Robins, R. W. (2022). Pride: A meta-analytic project. Emotion, 22(5), 1071–1087. https://doi.org/10.1037/emo0000905

    Docenienie siebie nie musi oznaczać umniejszania innym

    Dalej: Zaskoczenie→