

Napad paniki to nagła fala silnego lęku albo dyskomfortu. Szczyt przychodzi w ciągu kilku minut, a ciało reaguje bardzo mocno: serce wali, brakuje tchu, kręci się w głowie, drętwieją dłonie (American Psychiatric Association, 2022). Często dochodzi do tego myśl: umieram , wariuję albo tracę kontrolę .
Panika jest przerażająca, ale sam napad zwykle nie jest groźny dla zdrowia (NIMH, 2025). To ten sam alarm co przy strachu, tylko włączony na pełną moc, choć zagrożenia nie ma albo jest dużo mniejsze. Jeden napad paniki to jeszcze nie zaburzenie. Wiele osób przeżywa go choć raz w życiu.
Przy pierwszym takim doświadczeniu, przy bólu w klatce piersiowej albo nowych objawach nie zakładaj z góry, że to panika. Idź do lekarza albo zadzwoń pod 112. Jeśli napady wracają, a Ty zaczynasz bać się kolejnego i unikać miejsc, porozmawiaj ze specjalistą (NIMH, 2025).
Fala paniki rośnie, osiąga szczyt i opada. Nie musisz z nią walczyć, żeby minęła.
Funkcja, pożytek i koszt
To alarm na wypadek nagłego niebezpieczeństwa. W ułamku sekundy przygotowuje ciało do ucieczki albo walki: przyspiesza oddech i serce, napina mięśnie, wyostrza uwagę.
Kiedy zagrożenie jest prawdziwe i trzeba działać od razu. Nie ma wtedy czasu na zastanawianie się, a ciało już jest gotowe.
Kiedy włącza się bez zagrożenia, a doznania z ciała odczytujesz jako katastrofę. Strach przed samymi objawami nakręca wtedy kolejne objawy (Clark, 1986). Do tego unikanie miejsc, w których panika się zdarzyła, z czasem zawęża życie.
Artykuły z emocjepro.pl
Vivian Fiszer
Psychoterapia zaburzeń lękowych i ataków paniki
Jak rozumieć ataki paniki i na czym polega leczenie zaburzeń lękowych, w tym praca z unikaniem i ekspozycją.
→
Vivian Fiszer
Lęk i strach, jak sobie z nim radzić
Dowiedz się o reakcji strachu i lęku oraz jak efektywnie sobie z nimi radzić. Praktyczne porady i informacje…
→
Vivian Fiszer
Zniekształcenia myślenia: katastrofizacja
Zniekształcenia myślenia: Katastrofizacja, powiązany z cierpieniem zarówno emocjonalnym jak i fizycznym objaw transdiagnostyczny, ćwiczenia radzenia sobie.
→
Vivian Fiszer
Lęk przed własnymi emocjami
Emocje, Stres, ćwiczenie obserwowania emocji.
→
Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli
Pierwsze trzy myśli to katastroficzne odczytanie doznań z ciała. Według modelu Clarka to one zamieniają nagłe objawy w napad paniki. Ostatnia to lęk przed lękiem, który podtrzymuje unikanie (Clark, 1986; Bouton i in., 2001).
Podobne doświadczenia: emocje, stany i procesy
Panika, strach czy lęk?
Te opisy pomagają się orientować, nie rozstrzygają diagnozy. Kilka emocji może występować jednocześnie, a pojedyncza reakcja ciała lub zachowanie nie wystarcza do ich odróżnienia.
Teoria, która coś zmienia w praktyce
Według modelu Davida Clarka napad paniki zaczyna się od zwykłego doznania z ciała, na przykład szybszego bicia serca. Głowa odczytuje je jako katastrofę: zawał, uduszenie, utratę zmysłów. Ta myśl wzmacnia lęk, lęk wzmacnia objawy i koło się zamyka (Clark, 1986).
Teoria uczenia się dodaje, że po kilku napadach ciało zaczyna reagować lękiem na pierwsze sygnały, zanim pojawi się jakakolwiek myśl. Dlatego panika może przyjść jakby znikąd. Unikanie przynosi ulgę, ale nie pozwala się przekonać, że objawy przechodzą same (Bouton i in., 2001).
Dlatego w terapii ćwiczy się bezpieczne spotkanie z doznaniami z ciała, na przykład przez kręcenie się na krześle albo szybkie oddychanie, i powrót do miejsc, których się unika. Najlepiej robić to ze specjalistą (Craske i Barlow, 2006).
Kliknij metodę, zobaczysz kroki
To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.
Nagrania z mojej playlisty, dobrane do tej emocji. Część tych ćwiczeń łatwiej przejść z głosem w słuchawkach.
Źródła, na których opiera się ta strona
Fala paniki opada, nawet jeśli teraz w to nie wierzysz
→Jeśli jesteś w kryzysie, nie czekaj. Gdy myślisz o zrobieniu sobie krzywdy albo boisz się o czyjeś życie, zadzwoń teraz:
112 numer alarmowy, zagrożenie życia800 70 2222 Centrum Wsparcia, całą dobę116 123 telefon zaufania dla dorosłych116 111 dla dzieci i młodzieży, całą dobę