Słownik emocji / DBT

Rozczarowanie,czyliróżnica między nadzieją a tym, co jest

Rozczarowanie pojawia się, gdy wynik jest gorszy od oczekiwanego. Nie dowodzi, że Twoje oczekiwania były nierealistyczne ani że nie warto było próbować.

Jest normalnym kosztem tego, że w ogóle na coś liczysz. Sam upływ czasu nie oznacza, że rozczarowanie zamieni się w cynizm.

Rozczarowanie nie jest dowodem, że nie warto było liczyć. Jest rachunkiem za nadzieję.

Po co nam rozczarowanie?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Aktualizuje mapę rzeczywistości: pokazuje, że oczekiwania i fakty się rozjechały.

Kiedy pomaga

Kiedy prowadzi do urealnienia oczekiwań i do rozmowy o tym, co było umówione.

Kiedy szkodzi

Kiedy zamienia się w ogólny wniosek o ludziach, o sobie albo o całym życiu.

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    To przykłady możliwych reakcji, nie test rozpoznania emocji. Rozdziel to, co było umówione, od tego, na co liczyłaś, ale czego nie ustaliliście. O swoich potrzebach nadal możesz rozmawiać.

    Czy to na pewno rozczarowanie

    Podobne przeżycia mogą się ze sobą mieszać

    Rozczarowanie, żal czy złość?

    Te różnice pomagają nazwać doświadczenie, ale nie tworzą sztywnych granic. Możesz odczuwać kilka z tych przeżyć jednocześnie.

    Żal i strata→ Żal może dotyczyć utraty osoby, ale też ważnej możliwości lub oczekiwanej przyszłości. Rozczarowanie wiąże się z wynikiem gorszym od oczekiwanego. Oba przeżycia mogą się łączyć.To, że plan się nie spełnił, nie czyni poczucia straty nierzeczywistym. Złość→ Złamana obietnica może wywołać zarówno złość, jak i rozczarowanie. Złość może też wiązać się z przeszkodą lub naruszeniem granic, nie tylko z niedotrzymaniem umowy.Brak wyraźnej obietnicy nie unieważnia Twoich uczuć. Nie oznacza jednak, że druga osoba znała Twoje oczekiwania. Smutek→ Smutek może towarzyszyć rozczarowaniu od początku, nie dopiero po kilku tygodniach. Sam czas trwania nie rozstrzyga, co czujesz.Przy długotrwałym cierpieniu ważniejsze od nazwy emocji jest to, jak wpływa ono na Twoje życie i jakiego wsparcia potrzebujesz. Bezsilność→ Bezsilność wiąże się z poczuciem braku wpływu na sytuację. Może towarzyszyć rozczarowaniu, ale nie jest tym samym co uogólniająca myśl o niepowodzeniach.Słowa zawsze i nigdy mogą sygnalizować uogólnienie, ale same nie pozwalają rozpoznać bezsilności. Wstyd→ Rozczarowanie sobą nie musi zmieniać się we wstyd. Wstyd może pojawić się, gdy niepowodzenie wiążesz z negatywną oceną siebie, a nie tylko konkretnego wyniku lub działania.Pomaga oddzielanie oceny tego, co zrobiłaś, od oceny swojej wartości jako osoby. Początek zdania nie jest testem emocji. Ulga→ Obok rozczarowania może pojawić się ulga związana z ustaniem napięcia lub obciążenia. Nie musi to oznaczać, że plan nie był Twój albo że Ci na nim nie zależało.Możesz odczuwać ulgę i rozczarowanie jednocześnie. Samo rozluźnienie ciała nie rozstrzyga, którą emocję przeżywasz.

    Oczekiwanie, wynik i żałowanie decyzji

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Gdy czujesz rozczarowanie, porównujesz wynik z oczekiwaniem. Gdy żałujesz decyzji, porównujesz swój wybór z alternatywą, która wydaje się lepsza. Angielskie regret oznacza tu żałowanie decyzji, nie żal po stracie. Te doświadczenia mogą się łączyć, a sam zakres Twojego wpływu nie tworzy między nimi sztywnej granicy (van Dijk i Zeelenberg, 2002).

    W praktyce warto sprawdzić, czy potrzebujesz przyjrzeć się oczekiwaniom, wyciągnąć wnioski z decyzji, porozmawiać o potrzebach czy zrobić miejsce na smutek. Akceptacja tego, co już się wydarzyło, nie oznacza rezygnacji z działania ani zgody na dalszą krzywdę.

    Jak je regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Zapisz, co dokładnie ustaliliście, słowo w słowo.
    • Osobno zapisz, co dopisałaś sama, w domysłach.
    • Rozmawiaj o ustaleniach i swoich potrzebach. Niewypowiedzianych oczekiwań nie przedstawiaj jako obietnic drugiej osoby.
    • Podaj przewidywany wynik jako zakres, nie punkt.
    • Zapytaj, co jest realne dla drugiej strony.
    • Zapisz plan B, zanim ruszysz z planem A.
    • Nazwij: jestem rozczarowana, liczyłam na coś innego.
    • Daj temu kwadrans i towarzystwo, jeśli można.
    • Nie wyciągaj wniosków o życiu w tym stanie.
    • Powiedz: tak wyszło, choć chciałam inaczej.
    • Zauważ, co walka z faktem Cię już kosztowała.
    • Wybierz jeden krok, który nadal ma sens.

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. Zeelenberg, M., van Dijk, W. W., Manstead, A. S. R., & van der Pligt, J. (2000). On bad decisions and disconfirmed expectancies: The psychology of regret and disappointment. Cognition and Emotion, 14(4), 521–541. https://doi.org/10.1080/026999300402781
    2. Van Dijk, W. W., & Zeelenberg, M. (2002). Investigating the appraisal patterns of regret and disappointment. Motivation and Emotion, 26(4), 321–331. https://doi.org/10.1023/A:1022823221146
    3. Wrosch, C., Scheier, M. F., Miller, G. E., Schulz, R., & Carver, C. S. (2003). Adaptive self-regulation of unattainable goals. Personality and Social Psychology Bulletin, 29(12), 1494–1508. https://doi.org/10.1177/0146167203256921
    4. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
    5. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
    6. Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.

    Rozczarowanie jest rachunkiem za nadzieję, nie dowodem, że nie warto

    Dalej: Troska i empatia→