Słownik emocji / DBT

Nadzieja,czylicel plus droga plus siła

Nadzieja to nie myślenie życzeniowe. W badaniach składa się z trzech części: celu, drogi do niego i poczucia własnej sprawczości.

Dlatego nadziei można się uczyć jak umiejętności. Traci się ją wtedy, gdy cel jest za duży, a droga jest jedna i właśnie się zamknęła.

Nadzieja to nie przekonanie, że będzie dobrze. To pomysł na następny krok.

Po co nam nadzieja?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Podtrzymuje działanie w stronę celu, kiedy efektów jeszcze nie ma.

Kiedy pomaga

Kiedy jest związana z realnym planem i wieloma możliwymi drogami.

Kiedy szkodzi

Kiedy zamienia się w czekanie na cud albo w trzymanie się czegoś, co już się skończyło.

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    To możliwe przykłady, nie lista obowiązkowych objawów. Podobne reakcje mogą towarzyszyć różnym emocjom i innym stanom. Nadzieja rośnie od konkretów. Jeden zapisany krok daje więcej niż godzina motywacji.

    Czy to na pewno nadzieja

    Podobne doświadczenia: emocje, stany i procesy

    Nadzieja, oczekiwanie czy zaprzeczanie?

    Te opisy pomagają się orientować, nie rozstrzygają diagnozy. Kilka emocji może występować jednocześnie, a pojedyncza reakcja lub zachowanie nie wystarcza do ich odróżnienia.

    Ekscytacja→ Ekscytacja jest w ciele i chce działać teraz. Nadzieja potrafi czekać i przetrwać brak sukcesu, dlatego jest bardziej pojemna.Poznasz po tym, czy trzeba coś zrobić natychmiast. Niepokój→ Nadzieja pomieszana z ciągłym „a jeśli nie wyjdzie” to zwykle lęk ubrany w plany. Wtedy planowanie nie uspokaja, tylko przygotowuje na katastrofę.Poznasz po tym, że plany dotyczą głównie tego, co pójdzie źle. Zaprzeczanie→ Nadzieja przyjmuje fakty i nadal zakłada dobre możliwości. Zaprzeczanie odrzuca fakty, żeby nie musieć nic zmieniać.Poznasz po tym, czy potrafisz powiedzieć na głos, jak jest teraz. Rozczarowanie→ Nadzieja utrzymywana na siłę odkłada rozczarowanie, a nie chroni od niego. Im dłużej odkładane, tym większe.Poznasz po tym, że wracasz do tej samej obietnicy po raz kolejny. Spokój→ Nadzieja bez pobudzenia i bez presji bywa po prostu spokojem, w którym da się czekać bez sprawdzania.Poznasz po tym, że nie musisz nic sprawdzać, żeby wytrzymać. Determinacja→ Nadzieja, która przechodzi w codzienne działanie, przestaje zależeć od wyniku. To najbardziej odporna wersja: robisz swoje, cokolwiek się stanie.Poznasz po tym, że działasz też w dni, w które nie wierzysz.

    Teoria nadziei Snydera

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Charles Snyder opisał nadzieję jako trzy składniki: cel, myślenie o drogach do celu oraz przekonanie o własnej sprawczości. Brak jednego z nich wystarczy, żeby nadzieja spadła, choć pozostałe są na miejscu.

    W praktyce oznacza to trzy pytania: co konkretnie chcę osiągnąć, jakie są co najmniej dwie drogi tam, i co już kiedyś pokazało, że dam radę. To odwraca bezsilność skuteczniej niż namawianie się do optymizmu.

    Jak ją regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Zamień wielki cel na jeden krok na najbliższy tydzień.
    • Zapisz go tak, żeby było widoczne, kiedy jest zrobiony.
    • Ustaw konkretny dzień i godzinę.
    • Wypisz trzy inne sposoby dojścia do tego celu.
    • Zaznacz, który jest możliwy nawet w złym dniu.
    • Zaplanuj, co zrobisz, jeśli pierwsza droga się zamknie.
    • Wypisz trzy trudne rzeczy, które już przeszłaś.
    • Zapisz, jaką umiejętność wtedy użyłaś.
    • Zauważ i policz małe zrobione kroki, nie tylko efekt końcowy.
    • Nie wymuszaj jej, zajmij się najbliższą godziną.
    • Zrób jedną rzecz, która kiedyś pomagała, choćby drobną.
    • W kryzysie zadzwoń: 800 70 2222, całodobowo i bezpłatnie.

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. Snyder, C. R. (2002). Hope theory: Rainbows in the mind. Psychological Inquiry, 13(4), 249–275. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1304_01
    2. Alarcon, G. M., Bowling, N. A., & Khazon, S. (2013). Great expectations: A meta-analytic examination of optimism and hope. Personality and Individual Differences, 54(7), 821–827. https://doi.org/10.1016/j.paid.2012.12.004
    3. Oettingen, G. (2014). Rethinking positive thinking. Current.
    4. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
    5. Gross, J. J. (2015). Emotion regulation: Current status and future prospects. Psychological Inquiry, 26(1), 1–26. https://doi.org/10.1080/1047840X.2014.940781
    6. Barrett, L. F. (2017). How emotions are made: The secret life of the brain. Houghton Mifflin Harcourt.

    Nadzieja to cel, droga i poczucie sprawczości

    Dalej: Radość i wdzięczność→