Słownik emocji / DBT

Pustka, czyli cisza tam, gdzie zwykle są uczucia

Pustka to poczucie, że w środku nic nie ma. Nie smutek, nie złość, tylko brak: sensu, uczuć, kontaktu z sobą. Ludzie opisują ją jako dziurę, próżnię albo odrętwienie (Miller i in., 2020).

Pustka bywa częścią depresji i borderline, ale zdarza się też po stracie, w samotności albo po długim przeciążeniu. Jeśli pustce towarzyszą myśli o śmierci, nie zostawaj z tym sama. Numery pomocy są na dole strony.

Pustka nie znaczy, że nic w Tobie nie ma. Może znaczyć, że od dawna brakuje Ci kontaktu z tym, co ważne.

Po co nam pustka?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Pustka nie ma jednej funkcji. Może być sygnałem, że brakuje Ci bliskości, sensu albo kontaktu z własnymi wartościami. Może też pojawić się, gdy uczucia są przytłumione.

Kiedy pomaga

Kiedy zatrzymujesz się i pytasz: czego mi brakuje?. Wtedy pustka może pokazać kierunek zmiany.

Kiedy szkodzi

Kiedy próbujesz ją szybko zapełnić: jedzeniem, zakupami, alkoholem, ryzykiem, samouszkodzeniem. Ulga mija, a pustka wraca. Przewlekła pustka wiąże się z beznadzieją i samotnością (Klonsky, 2008).

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    To przykłady, nie test. Myśl, że nikt by nie zauważył Twojej nieobecności, to sygnał, żeby porozmawiać z kimś zaufanym albo zadzwonić pod numer pomocy z dołu strony.

    Czy to na pewno pustka

    Podobne przeżycia mogą się ze sobą mieszać

    Pustka, smutek czy samotność?

    Te różnice pomagają nazwać doświadczenie, ale nie tworzą sztywnych granic. Możesz odczuwać kilka z tych przeżyć jednocześnie.

    Smutek → Smutek boli, ale jest uczuciem: wiesz, za czym tęsknisz. Pustka częściej jest brakiem uczuć, odrętwieniem. Sprawdź: coś boli czy nic nie czujesz? Samotność → Samotność to bolesny brak bliskości z ludźmi. Pustka to brak w środku, który może trwać nawet wśród bliskich. Często idą razem (Klonsky, 2008). Sprawdź, czy pustka mija, gdy jesteś z kimś bliskim.
    Nuda Nuda to brak zajęcia albo bodźców. Mija, gdy coś Cię zainteresuje. Pustka zostaje, nawet gdy dużo się dzieje. Sprawdź: czy coś ciekawego by pomogło?
    Depresja Pustka bywa częścią depresji, obok smutku, utraty przyjemności, zmian snu i apetytu (American Psychiatric Association, 2022). Depresja trwa co najmniej dwa tygodnie i zabiera dużo z codzienności. Jeśli tak jest, porozmawiaj z lekarzem albo terapeutką.
    Dysocjacja Dysocjacja to odcięcie od ciała, uczuć albo otoczenia, poczucie nierealności. Pustka bywa do niej podobna, ale zwykle nie zmienia odbioru świata. Sprawdź: czy świat wydaje się nierealny?
    Bezsilność → Bezsilność to poczucie, że nie masz wpływu. Pustka to brak uczuć i sensu. Mogą się mieszać. Sprawdź: brakuje Ci wpływu czy znaczenia?

    Pustka w badaniach

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Przewlekła pustka jest jednym z kryteriów zaburzenia osobowości borderline (American Psychiatric Association, 2022). Przegląd badań pokazał, że ludzie opisują ją jako brak uczuć, sensu i poczucia siebie oraz odcięcie od innych (Miller i in., 2020).

    W badaniu Klonsky (2008) pustka wiązała się najmocniej z beznadzieją, samotnością i izolacją, a także z myślami samobójczymi. Dlatego pustki nie warto lekceważyć. Dobra wiadomość: pomaga to, co odbudowuje kontakt z ludźmi i z tym, co dla Ciebie ważne.

    Jak ją regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Powiedz sobie: czuję pustkę.
    • Zapytaj: od kiedy? Co się wtedy działo? Czego mi brakuje: ludzi, odpoczynku, sensu?
    • Zapisz odpowiedź. Pustka jest łatwiejsza, gdy ma kontekst.
    • Napisz albo zadzwoń do jednej osoby, nawet krótko.
    • Nie musisz mówić o pustce. Wystarczy być z kimś.
    • Jeśli nie masz do kogo, zadzwoń na telefon wsparcia z dołu strony.
    • Wybierz jedną rzecz, która kiedyś była dla Ciebie ważna.
    • Zrób jej najmniejszą wersję: 10 minut, jeden krok.
    • Nie czekaj, aż pojawi się chęć. Przy pustce i obniżonym nastroju chęć często przychodzi dopiero po działaniu.
    • Zimna woda na dłonie, mocny smak albo zapach.
    • Spacer, rozciąganie, cokolwiek, co przywraca czucie ciała.
    • To nie zapełnianie pustki, tylko powrót do kontaktu z sobą.

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787
    2. Klonsky, E. D. (2008). What is emptiness? Clarifying the 7th criterion for borderline personality disorder. Journal of Personality Disorders, 22 (4), 418–426. https://doi.org/10.1521/pedi.2008.22.4.418
    3. Miller, C. E., Townsend, M. L., Day, N. J. S., & Grenyer, B. F. S. (2020). Measuring the shadows: A systematic review of chronic emptiness in borderline personality disorder. PLOS ONE, 15 (7), e0233970. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0233970

    Pustka nie jest dowodem, że nic w Tobie nie ma

    Dalej: Samotność →