Słownik emocji / DBT

Uraza, czyli krzywda, która nie chce wyblaknąć

Uraza to złość i żal, które zostają długo po krzywdzie. Wraca za każdym razem, gdy przypominasz sobie, co się stało. Badacze opisują ją jako niewybaczenie: mieszankę złości, goryczy i chęci odwetu, którą podtrzymuje rozpamiętywanie (Worthington i Wade, 1999).

Uraza ma sens: pokazuje, że ktoś przekroczył Twoje granice. Kłopot w tym, że trzymana latami częściej rani Ciebie niż osobę, która Cię skrzywdziła. Puścić urazę nie znaczy zgodzić się na krzywdę.

Uraza pilnuje, żebyś nie zapomniała krzywdy. Ty decydujesz, ile miejsca jej dajesz.

Po co nam uraza?

Funkcja, pożytek i koszt

Funkcja

Chroni przed ponownym zranieniem. Przypomina, komu nie ufać i o co zadbać w relacji.

Kiedy pomaga

Kiedy prowadzi do rozmowy, postawienia granicy albo odsunięcia się od osoby, która Cię krzywdzi.

Kiedy szkodzi

Kiedy w kółko odtwarzasz krzywdę. W badaniu samo przypominanie sobie urazy podnosiło tętno i ciśnienie, a myślenie o wybaczeniu je obniżało (Witvliet i in., 2001).

Jak to wygląda od środka

Wyzwalacze, ciało, zachowania, myśli

    To przykłady, nie test. Czwarta myśl to częste nieporozumienie: wybaczenie nie oznacza przyznania racji ani powrotu do relacji (Worthington i Wade, 1999).

    Czy to na pewno uraza

    Podobne przeżycia mogą się ze sobą mieszać

    Rozpamiętywanie i wybaczenie

    Teoria, która coś zmienia w praktyce

    Uraza żyje dzięki rozpamiętywaniu. Badania nad ruminacją złości pokazują, że wracanie myślami do krzywdy, wyobrażanie sobie odwetu i szukanie przyczyn podtrzymuje złość długo po zdarzeniu (Sukhodolsky i in., 2001).

    Worthington opisuje wybaczenie jako zastępowanie niewybaczenia łagodniejszymi uczuciami, na przykład empatią albo współczuciem. To proces, który dzieje się w Tobie. Nie wymaga pojednania ani kontaktu z osobą, która Cię skrzywdziła (Worthington i Wade, 1999). Możesz go ćwiczyć na przykład w medytacji wybaczania.

    Jak ją regulować

    Kliknij metodę, zobaczysz kroki

    • Zapisz, co dokładnie się stało, bez ocen, jak w protokole.
    • Oddziel fakty od interpretacji: co widziałaś, a co dopowiadasz.
    • Zapytaj: czy moja uraza pasuje do faktów? To umiejętność sprawdzania faktów z DBT (Linehan, 2015).
    • Jeśli to możliwe i bezpieczne, powiedz, co Cię zraniło i czego potrzebujesz.
    • Jeśli rozmowa nie jest możliwa, zdecyduj, jak chronisz się na przyszłość.
    • Granica dotyczy Twoich działań, nie zmiany drugiej osoby.
    • Zauważ moment, gdy znowu odtwarzasz krzywdę.
    • Nazwij to: znowu rozpamiętuję.
    • Przenieś uwagę na coś, co angażuje ręce albo ciało.
    • Powiedz: stało się. Nie podoba mi się to, ale się stało.
    • Akceptacja nie oznacza zgody ani wybaczenia. Oznacza koniec walki z faktem.
    • Zapytaj: czego chcę dla swojego życia teraz? (Linehan, 2015).

    To materiał psychoedukacyjny, opisuje typowe mechanizmy emocji i sposoby pracy z nimi. Nie jest diagnozą ani narzędziem do stawiania diagnozy sobie lub innym. Jeśli trudne doświadczenie utrzymuje się, nasila lub utrudnia codzienne życie, warto skontaktować się ze specjalistą. Przy silnym cierpieniu lub myślach o śmierci nie odkładaj szukania pomocy. Jeśli istnieje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia, zadzwoń pod 112 albo po pogotowie pod 999. Całodobowo i bezpłatnie: Centrum Wsparcia 800 70 2222, telefon zaufania dla dzieci i młodzieży 116 111.

    Posłuchaj, zamiast czytać

    Bibliografia APA 7

    Źródła, na których opiera się ta strona

    1. Linehan, M. M. (2015). DBT skills training manual (wyd. 2). Guilford Press.
    2. Sukhodolsky, D. G., Golub, A., & Cromwell, E. N. (2001). Development and validation of the anger rumination scale. Personality and Individual Differences, 31 (5), 689–700. https://doi.org/10.1016/S0191-8869(00)00171-9
    3. Witvliet, C. V. O., Ludwig, T. E., & Vander Laan, K. L. (2001). Granting forgiveness or harboring grudges: Implications for emotion, physiology, and health. Psychological Science, 12 (2), 117–123. https://doi.org/10.1111/1467-9280.00320
    4. Worthington, E. L., Jr., & Wade, N. G. (1999). The psychology of unforgiveness and forgiveness and implications for clinical practice. Journal of Social and Clinical Psychology, 18 (4), 385–418. https://doi.org/10.1521/jscp.1999.18.4.385

    Puścić urazę nie znaczy zgodzić się na krzywdę

    Dalej: Złość →