Mądry Umysł
Znamy trzy stany Umysłu w DBT, Racjonalny, Emocjonalny i Mądry Umysł który integruje emocje z rozumem.
Potęga Mądrości
W tajemniczych zakątkach naszego umysłu (każdego człowieka) skrywa się potęga głębokiej mądrości, potencjał tak wielki, że moglibyśmy rozświetlić nim cały świat. By móc skorzystać z tej nieprzebranej mądrości, potrzebujemy spokoju – coś jak leniwe popołudnie w hamaku na działce.
Trzy Stany Umysłu
W Terapii Dialektyczno— Behawioralnej- DBT- uznaje się trzy stany psychiczne.
- Umysł Racjonalny— myślisz rozsądnie i logicznie, kalkulujesz, planujesz, rozważasz.
- Umysł Emocjonalny— myśli ogarnia chaos, zachowanie zależy od emocji i staje się irracjonalne, impulsywne.
- Mądry Umysł— jest połączeniem powyższych, a nawet czymś więcej, to Intuicja.
Emocjonalny
kwiecisty wir energii, który w gniewie potrafi rozpalić nas do czerwoności, a w chwilach depresji – wyssać z nas ostatni skrawek życia. Nasza emocjonalna natura, pozostawiona samej sobie, może prowadzić do zachowań poza kontrolą. Jak zespół rockowy bez opieki managera: chaotyczny, niemożliwy do ogarnięcia, zraniony i pełen problemów. Bywa beztroski, nieodpowiedzialny, impulsowy i niecierpliwy. Doprowadza nas doszału ale w tej energii tkwi potencjał. To sól naszego życia. Wszystko co piękne pochodzi od niego. Na przykład miłość. Jest w stanie napędzać nas do wspaniałych pełnych akceptacji i ciepła związków, dodając wiatru w żagle naszych serc, dodając skrzydeł tak że chce nam się żyć na maksa.
Racjonalny
taki nudziarz, który w momencie, gdy masz ochotę rzucić wszystko i wyjechać w Bieszczady, wyskakuje z kalkulatorem, tabelkami i wylicza, jaką emeryturę stracisz. A na jakiej podstawie spłacisz kredyt hipoteczny? – mówi. No błagam! Daj człowiekowi marzyć! Albo w restauracji – Masz ochotę na pizzę z podwójnym serem, a on już wyciąga tabelę wartości odżywczych. Pizza? Wiesz, ile to kalorii? Weź Sałatkę? Przecież nikt z sałatki nigdy nie miał radości życia! I najgorsze, że umysł racjonalny jest wiecznie niezadowolony. Przepracowany? Weź się w garść, wszyscy mają gorzej. Chcesz wyrazić emocje? Serio? Masz czas na emocje? W dodatku umysł racjonalny myśli, że zawsze wie najlepiej. Zawsze kalkuluje. Pomyśl nad tym dłużej! – mówi, gdy już od 30 minut analizujesz zakup szczoteczki do zębów. Koleśsss, to szczoteczka, nie decyzja o wysłaniu ludzi na Marsa!
Oczywiście bez tego umysłu nie zaszlibyśmy za daleko. Potęgę naszej cywilizacji zawdzięczamy właśnie temu nudziarzowi.
Rozsądek i Emocje: Krótka Historia Konfliktu
Wyobraźcie sobie nasz umysł jako dwie strony tej samej monety, obie krążące wokół kompasu Mądrego Umysłu. Z jednej strony mamy Umysł Emocjonalny, pełen pasji i spontaniczności, który budzi nas o 2 nad ranem krzycząc w podekscytowaniu: A może nowa kariera w cyrku, zawsze o tym marzyłam!
Z drugiej strony, mamy Umysł Racjonalny, który z excelem i kalkulatorem w ręku drętwym głosem niszczy marzenia: Może lepiej jednak zostań w swoim bezpiecznym korpo?
i to między nimi toczy się ta odwieczna walka: Serce vs Rozum. Jesteśmy rozdarci. Czasami jednak spływa na nas olśnienie:
To uczucie wewnątrz, kiedy wiemy, co należy zrobić to właśnie Mądry Umysł.
Otóż są osoby wiecznie rozdarte między głową, a sercem, między chcę, a powinnam. Jest im niezwykle trudno podejmować dobre dla siebie decyzje. Mądry Umysł to taki stan w którym wiadomo co robić.
Stan, w którym decyzje są słuszne, mądre i dobre. Wewnętrzne przekonanie, wewnętrzna pewność z głębi trzewi, że tak właśnie ma być.
Emocje potrafią zwodzić
Czasami trudno jest odróżnić Mądry Umysł od Emocjonalnego. Badania z ostatnich lat sugerują, iż emocje mogą dosłownie porazić nasze zdolności do qracjonalnego myślenia? Neurobiologiczne badania wykazały, że silne emocje zakłócają funkcjonowanie kory przedczołowej, regionu mózgu odpowiedzialnego za decyzje, planowanie i logiczne myślenie (Arnsten, 2009). Emocje potrafią zwodzić. Wtedy trzeba przeczekać. Jeśli prawda jest nadal prawdą, kiedy się uspokoimy, to możemy mieć pewność, że to właśnie TA PRAWDA.
—bo przecież prawdy są trzy :)
Emocje utrudniają dotarcie do Intuicji
Często Umysł Emocjonalny próbuje zamydlić nam wzrok. Mówi wtedy: daj spokój, nie słuchaj.
Na Umysł Racjonalny nie możesz wtedy liczyć, bo kontrolują go intensywne emocje.
To idealnie widać, kiedy postanawiasz ograniczyć jedzenie, używki, spotykanie się z kimś, ale nie dajesz rady:
- Umysł Emocjonalny: Muszę to zrobić, nie wytrzymam, Przecież to ostatni raz, od jutra to zakończę.
- Umysł Racjonalny: Przestań się tak ze sobą cackać! Po prostu to zrób, każdy normalny człowiek to potrafi.
Za to Mądry Umysł wie, że ani nie musisz tego zrobić, ani nie będzie to ostatni raz. Wie też że wcale nie jest i nie będzie to łatwe, jednak konieczne! i to nie od jutra tylko od dzisiaj. W głębi siebie słyszysz jego głos. Być może go ignorujesz, albo zagłuszają go emocje, ale gdzieś w głębi masz do niego dostęp.
Mądry Umysł = Dobre Wybory
Tak rozumiana intuicja pozwala dokonywać mądrych wyborów. Każdy ma taką intuicję, nie każdy potrafi do niej dotrzeć. Posłuchać się tego głosu. Często osoby mówią, że chciały zrobić coś nierozsądnego i w głębi duszy wiedziały, że to błąd. To właśnie Mądry Umysł to wiedział.
By usłyszeć ten głos trzeba się wyciszyć. Najłatwiej za pomocą skupionego oddechu, jak w tym ćwiczeniu.
Odrzuć ustalone idee, skrajne poglądy. Wycisz się. Zapytaj się siebie co się właściwie dzieje i powiedz sobie:
Nie ważne, co czuję, w co wierzę, interesuje mnie to, co jest Prawdą.
Jeśli nadal nie masz pojęcia nie zrażaj się tylko ćwicz dalej.
Przez Uważność do Mądrości
Dzięki uważności rozwijasz koncentrację i kontakt ze sobą, a dzięki temu docierasz do własnego Mądrego Umysłu.
Mądry Umysł, ma każdy z nas. Ty również.
Dlatego zachęcam do robienia ćwiczenia, które być może ułatwi ci dotarcie do własnej wewnętrznej mądrości i uzyskania odpowiedzi na dręczące cię pytania.
Być może nie wiesz co masz robić, jakie decyzje podjąć. Ty tego nie wiesz, ale Mądry Umysł, który w sobie masz doskonale to wie.
Wystarczy, że się skupisz i go posłuchasz.
Cierpliwość
Czasami nie uzyskasz żadnych odpowiedzi na dręczące cię pytania. Czasami szum Umysłu Racjonalnego albo zgiełk Umysłu Emocjonalnego zagłuszy twoją mądrość. Nie zrażaj się, wszystko wymaga czasu.
Jeśli będziesz ćwiczyć, cierpliwie i konsekwentnie w końcu dotrzesz do samego środka siebie i odnajdziesz własne centrum, gdzie na dnie, jak w studni, spoczywa twój Mądry Umysł, gotowy prowadzić cię przez zakręty życiowe.
a tutaj nowy -rozszerzony artykuł na temat Mądrego Umysłu
Arnsten, A. F. (2009). Stress signalling pathways that impair prefrontal cortex structure and function. Nature Reviews Neuroscience, 10(6), 410-422.
