Mapa kryzysu · uzależnienie

Kryzys.Kiedy jest nimuzależnienie.

Głód, który narasta. Abstynencja, która się chwieje. Wpadka, po której zalewa wstyd. Każda z tych chwil może być kryzysem. Najpierw sprawdź bezpieczeństwo, potem wybierz jedno wejście i przejdź do wpisu, który pomoże Ci zrozumieć, co się dzieje.

Nawrót nie przekreśla tego, co już udało Ci się zrobić. Jest sygnałem, czego potrzebujesz teraz.

Opracowanie: Vivian Fiszerpsycholożka, specjalistka DBT Aktualizacja: ORCID

Bramka bezpieczeństwa

Zacznij tutaj, zanim zejdziesz niżej

Czy ktoś jest teraz w bezpośrednim niebezpieczeństwie?

Jeśli ktoś nie reaguje, oddycha nieprawidłowo lub ma drgawki, dzwoń pod 112 albo 999. Ta strona nie zastępuje pomocy ratunkowej.

Nie każdy kryzys wygląda tak samo. Sprawdź, co się dzieje:

Głód albo impulsSilna chęć, napięcie, myśli o użyciu. Osoba jest przytomna, oddycha normalnie i wie, co się dzieje. Taka fala zwykle opada. Przejdź niżej, do wejścia 01.
Zatrucie albo przedawkowaniePo użyciu substancji osoba nie reaguje, oddycha nieprawidłowo lub ma drgawki. Dzwoń od razu pod 112 albo 999. Instrukcję pierwszej pomocy możesz rozwinąć poniżej.
Objawy odstawieniaPo ograniczeniu alkoholu lub leków mogą pojawić się drżenie, poty i nudności. Odstawianie przy zależności fizycznej wymaga konsultacji lekarskiej. Szczegóły możesz rozwinąć poniżej.
Zadzwoń 112Zadzwoń 999
Zatrucie lub przedawkowanie: pierwsza pomoc

Po alkoholu, lekach albo narkotykach osoba nie reaguje, nie da się jej dobudzić, oddycha bardzo wolno, chrapliwie albo wcale, ma sine usta, drgawki lub jest silnie splątana. Dzwoń od razu pod 112 albo 999 i włącz tryb głośnomówiący.

Jeśli nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, rozpocznij resuscytację krążeniowo-oddechową (RKO) według instrukcji dyspozytora. Jeśli nie reaguje, ale oddycha prawidłowo, ułóż ją na boku i kontroluj oddech do przyjazdu pomocy. Nie zostawiaj jej, żeby to przespała.

Przy podejrzeniu przedawkowania opioidów podaj nalokson, jeśli masz go dostępnego, zgodnie z instrukcją preparatu. Nie opóźniaj przez to wezwania pomocy ani RKO.

Odstawienie alkoholu lub leków: ważne ostrzeżenia

Pojawiają się, gdy ktoś po okresie regularnego picia albo brania nagle przestaje lub mocno ogranicza. Drżenie, poty, nudności, lęk, bezsenność, szybkie bicie serca. Przy zależności fizycznej od alkoholu nagłe odstawienie może prowadzić do drgawek i majaczenia, a to stany zagrożenia życia. Drgawki, silne splątanie albo widzenie rzeczy, których nie ma: dzwoń pod 112 albo 999.

Jeśli pijesz codziennie albo prawie codziennie i chcesz przestać, nie rób tego nagle i w samotności. Najpierw porozmawiaj z lekarzem albo poradnią terapii uzależnień. Odstawienie alkoholu przy zależności fizycznej może wymagać opieki medycznej, czasem w szpitalu. Nie odstawiaj też nagle ani nie zmniejszaj gwałtownie dawki regularnie przyjmowanych benzodiazepin, stosowanych między innymi na lęk i bezsenność. Plan zmniejszania dawki ustal z lekarzem, także jeśli lek był przyjmowany zgodnie z zaleceniami. Ta strona nie zastępuje takiej konsultacji.

W Polsce numery alarmowe to 112 i 999. Na podstawie zaleceńNICE CG100orazCDC, Ministerstwa Zdrowia oraz ASAM (2025)

Nie wiem, co powiedzieć przy szukaniu pomocy

Powiedz prosto: potrzebuję pilnej pomocy. Możesz zacząć od zdania: martwię się o bezpośrednie bezpieczeństwo tej osoby, potrzebuję pomocy. Nie musisz umieć tego opisać perfekcyjnie, żeby wezwać pomoc.

Centrum wsparcia 800 70 2222Telefon zaufania 116 123

Trzy wejścia

Wybierz to, co dzieje się teraz

Masz tu trzy sytuacje, w których uzależnienie staje się kryzysem: głód, który rośnie, abstynencja, która się chwieje, i wpadka, po której przychodzi wstyd. Przy każdej jest jeden krok na teraz i materiały na później. Umiejętności pomagają utrzymać abstynencję, ale nie zastępują diagnozy ani leczenia, gdy są potrzebne.

01
Głód

Fala głodu rośnie, ale też opada.

Impuls, żeby sięgnąć po substancję albo zachowanie, ma swój szczyt i swój koniec. W kryzysie nie musisz go pokonać na zawsze. Często wystarczy przeczekać tę jedną falę. Nie dotyczy to objawów odstawienia ani zatrucia, wtedy wróć do bramki bezpieczeństwa.

Na teraz: odsuń się od substancji albo miejsca, nastaw minutnik i przejdź przez arkusz 3×O. Napisz do kogoś, kto wie o Twojej abstynencji.

Opóźnij, odwróć uwagę, określ, co się dzieje. Decyzję podejmiesz później.

02
Abstynencja

Gdy abstynencja zaczyna się chwiać.

Trudne dni, stres albo stare miejsca i ludzie potrafią nagle obudzić myśl: tylko raz. To dobry moment, żeby wrócić do swoich powodów i umiejętności, zanim pojawi się wpadka.

Na teraz: przeczytaj swoje powody abstynencji, usuń okazję z zasięgu ręki i zadzwoń do osoby wspierającej albo pod 800 199 990.

Abstynencja to nie siła woli, tylko zestaw umiejętności, które można ćwiczyć. Umiejętności wspierają leczenie, ale go nie zastępują.

03
Nawrót

Po wpadce nie wszystko jest stracone.

Wpadka nie musi zamienić się w nawrót. Najbardziej niebezpieczna bywa myśl: i tak już wszystko zepsułam, bo popycha do dalszego używania. Wstyd jest zrozumiały, ale nie musi decydować o następnym kroku.

Wpadka to nie powód do wstydu, ale bywa groźna dla zdrowia. Po przerwie organizm toleruje mniej, więc dawka, która kiedyś była zwykła, może teraz doprowadzić do przedawkowania. Dotyczy to zwłaszcza opioidów i łączenia alkoholu, leków i narkotyków. Przy objawach z bramki bezpieczeństwa dzwoń pod 112 albo 999.

Na teraz: nie zostawaj z tym sama i nie dokładaj kolejnej substancji. Gdy minie najgorsze, przeanalizuj wpadkę i wróć do swojego planu albo do terapeuty.

Droga do leczenia

Gdy potrzeba więcej niż jednej strony

Uzależnienie leczy się w poradniach i ośrodkach terapii uzależnień. Umiejętności DBT mogą to leczenie wspierać, ale go nie zastępują.

W poradni terapii uzależnień pomogą ocenić, co się dzieje, i zaplanować leczenie, także detoks pod opieką lekarzy. Wiele placówek działa w ramach NFZ. Placówkę blisko siebie znajdziesz na mapie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Mapa placówek KCPUTelefon zaufania 800 199 990

Ogólnopolski Telefon Zaufania Uzależnienia 800 199 990 jest bezpłatny i czynny codziennie od 16.00 do 21.00. Dane sprawdzone na stronie KCPU 4 października 2026.

Terapia w Centrum DBT Emocje

Zaczynamy od konsultacji i diagnozy. Terapia DBT może pomóc, gdy uzależnieniu towarzyszą silne emocje, impulsywność albo borderline. Nie zastępuje detoksu, opieki lekarskiej ani leczenia w poradni terapii uzależnień, gdy są potrzebne.

Umów konsultację

Ograniczanie picia

Osobna droga, nie na ostry kryzys

Samodzielne ograniczanie picia nie jest dla każdego. Najbezpieczniejsza jest abstynencja.

Ta seria pomaga przyjrzeć się swojemu piciu i zdecydować, czy pić mniej, bezpieczniej, czy wcale. Jeśli masz objawy odstawienia, pijesz codziennie od dłuższego czasu, jesteś w ciąży, przyjmujesz leki, których nie wolno łączyć z alkoholem, albo wcześniejsze próby ograniczania nie wyszły, najpierw porozmawiaj z lekarzem albo poradnią terapii uzależnień.

Biblioteka tematyczna

Na spokojniejszy czas, gdy fala opadnie

Nie każde zachowanie, które potocznie nazywamy uzależnieniem, jest diagnozą.

W klasyfikacji ICD-11 są zaburzenie hazardowe i zaburzenie grania w gry. Jest tam też zaburzenie kompulsywnych zachowań seksualnych, w grupie zaburzeń kontroli impulsów. Kompulsywne kupowanie i pracoholizm nie mają osobnego rozpoznania, choć mogą poważnie utrudniać życie i wymagać pomocy.

Rozumienie uzależnienia

Skąd bierze się uzależnienie i dlaczego zmiana bywa tak trudna.

Współwystępujące trudności

Gdy obok uzależnienia jest ADHD, borderline albo inne zaburzenie osobowości. Wtedy leczenie warto planować całościowo.

Zachowania wymykające się spod kontroli

Granie, zakupy, praca. Problem może być poważny, nawet jeśli nie ma osobnej diagnozy.

Mapy emocjepro

Wiele wejść, jeden język

RelacjeCo dzieje się między mną a drugą osobą → OdpornośćCo pomaga nie rozsypać się pod obciążeniem → ProblemyCo się ze mną dzieje i gdzie szukać dalej → PsychoterapiaJak wybrać i rozumieć pomoc → Wzorce osobowościGdy te same trudności wracają latami → Emocje i regulacjaNazwanie, mapa i metody regulacji → UważnośćCzytaj, słuchaj, praktykuj → KryzysKiedy trzeba przetrwać najbliższą godzinę → Pewność siebieWartość, wstyd, krytyk i perfekcjonizm → BorderlineDysregulacja emocji, relacji i obrazu siebie →
Wszystkie mapyIndeks Mapy EmocjePro: dziesięć map jednego terytorium →

Kiedy fala opadnie, nie musisz zostać z tym sama

Wróć do mapy kryzysu→